Bouwnummer RDM-280, Hr. Ms. "Zeehond", 1961, onderzeeboot.

Foto boven: De Nederlandse drie-cilinder onderzeeboot Hr. Ms. "Zeehond" (1961) in een haven.

Terug naar Overzicht

Scheepswerf: RDM.
Opdrachtgever: Staat der Nederlanden, Ministerie van Marine.
Tonnage: 1530 ton boven water en 1826 ton onder water.
Hoofdafmetingen: L = 79,50 m, B = 7,80 m, d = 4,95 m.
Voortstuwing: Diesels: 2 MAN 4-takt motoren; 12 cilinders / na refit: 2 SEMT Pielstick PA4.
Electro: 2 Smit electro-motoren / na refit: 2 Holec electro-motoren.
Accu's: 2 keer 168 cellen van Engelse makelij / na refit: 2 keer 168 Varta-cellen uit Duitsland.
Vermogen: Diesels: 2 keer 1250 pk / na refit: 2 keer 1550 pk. Electro: 2 keer 2200 pk.
Schroeven: 2 stuks.
Snelheid: boven water 14,5 kn en onder water 17,0 kn.
Verdere gegevens: Naamsein: S 809. Roepletters: PAFE.
Bemanning: 67 koppen.
Bewapening: 4 boegbuizen en 4 hekbuizen van 53,3 cm.
Torpedo's: U.S. Mark 37, na refit: U.S. Mark 48.
Dotatie: 16 torpedo's.
Vuurleiding: Brits type 1001, en na refit: HSA M8.
Periscoop: Barr & Strout Ltd., Glasgow.
Duikdiepte: meer dan 200 m.
Noot: Bouwnummers 279 en 280 waren unieke 3-cilinder onderzeeboten.

Historie:
De "Zeehond" is vernoemd naar het zoogdier "zeehond". Deze boot was destijds het derde schip bij de Koninklijke Marine met de naam "Zeehond".
Op 30 december 1954 vond de kiellegging van de "Dolfijn" en van de "Zeehond" plaats. Opmerkelijk is dat 1½ jaar voor de kielleggingen van deze twee OZB's de foto's 2 en 3 hieronder al gemaakt zijn.
Bij de Spantenvloer in de Scheepsbouwloods werden de afzonderlijke secties gebouwd en daarna met twee kranen op een wagen geplaatst en naar de Onderzeebootloods gebracht voor verdere afbouw.
Ze werd daar op 20 februari 1960 te water gelaten door mevr. A. Kruys-Troll, echtgenote van de vlagofficier materieel, vice-admiraal W.J. Kruys. In mei 1960 waren er de eerste proefduiken van de ondezeeboot, met assistentie van de tender "Mercuur". Op 16 maart 1961 vond overdracht aan de Koninklijke Nederlandse Marine plaats en werd ze in dienst gesteld.
De "Zeehond" werd in 1990 uit dienst genomen. Ze lag vanaf 05-06-1990 als testboot op het RDM-terrein en werd daar door de (in 1983 opnieuw opgerichtte) RDM als oefenproject gebruikt, zie Foto 4 en 5 hieronder.
De RDM had er hele wilde plannen mee. Ze wilden er een diesel in plaatsen, om daar onder water mee te proefdraaien. Het is echter alleen maar bij plannen gebleven, plannen die nooit uitgevoerd zijn maar wel veel geld hebben gekost. Dat geld hadden ze van de Staat als ontwikkelingsgeld gekregen.
Uiteindelijk is de onderzeeboot ter plaatse in 1997 binnen een week gesloopt.
Haar zusterschip Hr. Ms. "Tonijn" - in het begin van de 60-er jaren gebouwd bij Wilton-Fijenoord - ligt nu (in 2010) als museumboot bij het Marinemuseum in Den Helder.

Citaten:
- www.boijmans.nl:
... ... Er zijn verschillende loodsen te vinden op het RDM terrein. De voormalige Onderzeebootloodsen van de RDM zijn in verschillende periodes voor WO-II neergezet. De middelste loods dateert uit 1929, waaraan in 1936/1938 aan de oostzijde de lagere smalle loods is toegevoegd en in 1939 de meest westelijke, langste loods. ... ...
- www.nimh.nl:
... ... Welke internationale noviteit had de Nederlandse Onderzeedienst in 1960?
In dat jaar werd op 16 december de zogeheten drie-cilinder onderzeeboot Hr. Ms. "Dolfijn" in dienst gesteld. Dit type onderzeeboot, van de hand van hoofdingenieur bij het Ministerie van Marine ir. M.F. Gunning, kende diverse voordelen ten opzichte van de klassieke onderzeeboot met een enkele cilindrische drukhuidconstructie. In de twee onderste cilinders was de voortstuwing ondergebracht terwijl de bovencilinder, die een grotere diameter kende, de bemanningsverblijven en de operationele ruimten herbergde. Een groot voordeel was het gegeven dat men op deze wijze met klassieke technieken en materiaaldikten een grotere duikdiepte kon bereiken. Uiteindelijk zouden er tussen 1960 en 1966 vier drie-cilinder onderzeeboten in dienst komen bij de Koninklijke Marine. ... ...

- www.kombuispraat.com, Roy, 07-04-2010:
... ... De mensen die er op gevaren hebben en ik gesproken heb, spreken allen zeer lovend over dit type onderzeeër! Zelf ben ik er 2 à 3 maal in geweest en ik kan me er niets bij voorstellen. Ik denk dan ook dat je er marineman voor moet zijn om zo'n schip op z'n waarde te schatten. Ik heb het ervaren als een zeer krappe bedoening. Maar ja, als je op/in een onderzeeër vaart, zie je niets maar je hoort alles. Als je op een klein zeeschip vaart, b.v. een sleper of een bevoorrader, zie tenminste de haringen nog voorbij vliegen. ... ...

Artikelen:
- Tewaterlating o.z. boot "Zeehond", personeelsblad "De Wekker", maart 1960, blz. 7: PB-1960-03.pdf.
- Koninklijke onderscheidingen ..., personeelsblad "De Wekker", maart 1961, blz. 6: PB-1961-03.pdf.
- Schip en Werf: 280-S&W.pdf.
- Koninklijke Marine, 100 jaar onderzeeboten: Onderzeeboten100Jaar.pdf.

Meer foto's:
- Foto 1: Ir. M.F. Gunning bij een dwarsdoorsnede van zijn 3-cilinder onderzeeboot
              (olieverf op papier door Jack Staller, 2005).
- Foto 2: Schema van de onderzeeboot.
- Foto 3: Een sectie van één van de twee 3-cilinder onderzeeboten in de Scheepsbouwloods, in 1953 ergens bij
              de Spantenvloer.
- Foto 4: De heren Gunning (Nevesbu/KM) en Jonker (RDM) in 1953 in de bovencilinder van een 3-cilinder
              RDM-onderzeeboot.
- Foto 5: De Onderzeebootloods in de jaren '50.
              De twee onderzeeboten werden opgebouwd uit verschillende 'buizen' om de druk op te vangen.
- Foto 6: Uitnodiging voor de tewaterlating op 20 februari 1960.
- Foto 7: De tewaterlating op 20 februari 1960.
- Foto 8: Het moment van de tewaterlating door mevrouw A. Kruys - Troll, het bijltje gaat neer.
- Foto 9: Het moment van de tewaterlating, daar gaat ze.
- Foto 10: De onderzeeboot Hr. Ms. "Zeehond" glijdt vanuit de onderzeebootloods van de RDM te water.

- Foto 11: De onderzeeboot Hr. Ms. "Zeehond" in haar element.
- Foto 12: Toespraak door ir. K. van der Pols, directeur van de RDM.
- Foto 13: Toespraak door de vlagofficier materieel, vice-admiraal W.J. Kruys.
- Foto 14: De "Zeehond" met de dokploeg in oktober 1988 in Dok 7.
- Foto 15: De "Zeehond", in 1990 gereed voor niet-uitgevoerde plannen om onder water met een diesel te proefdraaien.
- Foto 16: Links de "Walrus" (RDM-349) en rechts de 3-cilinderboot "Zeehond", in 1990 op de RDM-werf.
- Foto 17: Foto Nevesbu: "Engineroom" van Hr. Ms. "Zeehond".
- Foto 18: Foto Nevesbu: "Hydroplanecontrol gear" van Hr. Ms. "Zeehond".
- Foto 19: Op 17 maart 1961 vertrok Hr. Ms. "Zeehond" voor haar eerste operationele reis.
- Foto 20: De "Zeehond" op het droge.


Een rondgang met Jack Reijmers door één van de twee 3-cilinder onderzeeboten bij de RDM op 28 januari 1964:
- Foto JR01: Hekbuiskamer.
- Foto JR02: Afgang naar machinekamers (Hulpcentrale).
- Foto JR03: Hut commandant.
- Foto JR04: Kombuis.
- Foto JR05: Gevechtscentrale, bediening van verticaal roer.
- Foto JR06: SB machinekamer.
- Foto JR07: Batterijruim.


Bronnen:
- Artikelen hierboven.
- http://www.navyinside.nl/zh.html.
- http://www.boijmans.nl/nl/116/nieuwsbrief/newsletteritem/385.
- Rob Koedam, Kortgene.
- http://www.defensie.nl/: 100 jaar onderzeeboten.
- R.E. Zwama, Rotterdam, website: http://www.zwama.de/shiplover/.
- Jack Reijmers, Delft.

Terug naar Overzicht